Lắp đặt thang máng cáp trong tầng hầm, nhà xưởng: trình tự

Tầng hầm và nhà xưởng là hai môi trường lắp đặt thang máng cáp khó nhất trong công trình dân dụng và công nghiệp: không gian chật, nhiều hệ kỹ thuật cùng chạy, độ ẩm cao, rung động và tải cáp lớn. Việc lắp đặt thang máng cáp trong tầng hầm, nhà xưởng nếu làm không đúng trình tự dễ dẫn tới đụng độ với ống gió, ống nước, phải tháo ra làm lại hoặc phải gia cố sau nghiệm thu. Bài viết trình bày trình tự thi công thực tế và các lưu ý riêng cho từng loại không gian.

Đặc thù của tầng hầm và nhà xưởng

Ở tầng hầm, trần thấp, dầm lớn, nhiều tuyến ống gió, ống cứu hỏa, ống thoát nước, máng điện nhẹ cùng chiếm chỗ. Độ ẩm cao, có nước ngưng, đôi khi có nước rò từ sàn trên xuống. Cao độ lắp phải chừa khoảng không cho phương tiện, thiết bị chữa cháy và lối thoát hiểm.

Ở nhà xưởng, không gian thường cao và rộng nhưng kết cấu đỡ như xà gồ, dầm thép, cầu trục chi phối cách treo. Có thể có bụi, dầu mỡ, hơi hóa chất nhẹ, rung động từ máy và thay đổi bố trí máy móc theo thời gian. Tuyến cáp thường dài, tải cáp lực lớn, phải dự phòng mở rộng.

Bước 1: Khảo sát và đối chiếu bản vẽ hiện trạng

Trước khi đặt hàng và thi công, cần khảo sát hiện trường, đối chiếu bản vẽ thiết kế với tình trạng thực tế: vị trí dầm, cột, vách, khe lún, các tuyến ống đã lắp, thiết bị cố định. Ghi nhận cao độ trần, cao độ dầm, vị trí tủ điện đầu và cuối tuyến. Kết quả khảo sát giúp xác định kiểu treo, vị trí giá đỡ và các điểm cần phụ kiện đổi hướng, lên xuống. Đây cũng là lúc phát hiện các vị trí xung đột để xin điều chỉnh sớm.

Bước 2: Phối hợp bố trí với các hệ kỹ thuật khác

Thang máng cáp thường là hệ đi sau một số hệ lớn như ống gió, ống thoát nước có độ dốc, nên cần họp phối hợp, thống nhất cao độ và hành lang cho từng hệ. Một số nguyên tắc phổ biến: tách cáp điện khỏi ống nước, đặt cáp phía trên hoặc bên cạnh thay vì ngay dưới ống nước để tránh nước rò chảy xuống cáp; giữ khoảng cách phù hợp với ống dẫn nhiệt, đường hơi; tuân thủ yêu cầu phòng cháy chữa cháy về hành lang và vị trí đầu phun. Với tầng hầm, mô hình phối hợp 3D hoặc bản vẽ tổng hợp giúp phát hiện xung đột trước khi thi công.

Bước 3: Chốt khối lượng vật tư và đặt hàng

Dựa trên bản vẽ đã phối hợp, bóc tách số mét thang, khay, máng theo từng kích thước, và số lượng phụ kiện: co ngang, co lên, co xuống, nối T, chữ thập, nối giảm, bản nối, bulông, ty treo, console. Chọn lớp hoàn thiện phù hợp: tầng hầm ẩm và nhà xưởng nhiều hơi nước thường nên cân nhắc mạ kẽm nhúng nóng thay vì sơn thông thường. Theo catalogue của NEWSUN, thang máng cáp có chiều dài mỗi đoạn 2500–3000 mm, sản xuất theo kích thước yêu cầu, giúp bạn chốt trước mã và số lượng, hạn chế cắt tại chỗ. Xem thêm tại thang cáp và phụ kiện thang cáp.

Bước 4: Định vị tuyến, lấy dấu và lắp giá đỡ

Dùng máy laser hoặc dây lấy mực để xác định tim tuyến và cao độ. Đánh dấu vị trí giá đỡ theo nhịp thiết kế, ưu tiên đặt giá đỡ gần các co, nối T và mối nối. Với tầng hầm, neo vào bê tông kết cấu bằng bulông nở hoặc thép chờ đúng loại, đúng độ sâu theo hướng dẫn của nhà sản xuất bulông; không neo vào lớp trát, trần giả hay kết cấu phi chịu lực. Với nhà xưởng khung thép, dùng kẹp dầm, thanh chống hoặc thép hộp bắt vào xà gồ, dầm, hạn chế hàn trực tiếp nếu không có phê duyệt kết cấu. Giá đỡ phải đủ cứng, cùng chống ăn mòn với thang.

Bước 5: Lắp thang theo từng đoạn và nối

Đưa từng đoạn thang lên vị trí, đặt lên giá đỡ, căn thẳng, rồi nối với đoạn kế bằng bản nối và bulông đúng chủng loại. Nên lắp các phụ kiện đổi hướng trước hoặc đồng thời để canh đúng góc. Siết bulông vừa đủ theo chỉ dẫn, không để mối nối vênh. Ở tuyến dài hoặc đi qua khe lún, khe co giãn, cần bố trí mối nối co giãn theo thiết kế. Giữ đầu thang cách tủ điện hợp lý và cố định chắc đầu thang để tải không dồn vào tủ. Vỏ tủ và chi tiết đấu nối xem thêm tại vỏ tủ điện.

Bước 6: Nối đất, kiểm tra liên tục điện

Hệ thang máng cáp kim loại thường phải được nối đẳng thế với hệ thống nối đất của công trình theo thiết kế. Dùng dây nối chéo hoặc bản nối dẫn điện giữa các đoạn nếu mối nối không đảm bảo liên tục điện, và nối thang với thanh đồng nối đất tại các điểm quy định. Sau khi nối, kiểm tra điện trở liên tục bằng thiết bị đo phù hợp. Đây là nội dung an toàn, cần thực hiện đúng quy trình của dự án thay vì làm tạm.

Bước 7: Kéo cáp, cố định và dán nhãn

Trước khi kéo cáp, kiểm tra lòng thang không còn mép sắc, ba via, bulông thò vào lòng thang. Dùng con lăn, ròng rọc ở các điểm đổi hướng để kéo cáp, không kéo lê trên mép thang làm hỏng vỏ cáp. Giữ bán kính uốn của cáp không nhỏ hơn mức khuyến cáo của hãng cáp. Cố định cáp bằng đai nhựa, đai thép hoặc kẹp ở khoảng cách quy định, đặc biệt ở đoạn đứng và đoạn chịu rung. Dán nhãn nhận dạng cáp tại hai đầu và các điểm chuyển hướng để dễ bảo trì.

Lưu ý riêng cho tầng hầm

• Chọn lớp bảo vệ phù hợp độ ẩm cao và nước ngưng, ưu tiên mạ kẽm nhúng nóng.
• Tránh đặt thang cáp ngay dưới điểm nước nhỏ giọt, ống thoát nước ngưng, đường ống có nguy cơ rò.
• Giữ chiều cao thông thủy cho xe và hành lang thoát hiểm, tránh thang quá thấp.
• Chú ý tuyến đi qua khe lún, khe nhiệt giữa các khối công trình.
• Phối hợp với hệ thống chữa cháy, thông gió và chiếu sáng về vị trí treo.

Lưu ý riêng cho nhà xưởng

• Kiểm tra khả năng chịu tải thêm của kết cấu mái và xà gồ trước khi treo thang cáp nặng.
• Tránh tuyến đi dưới đường cầu trục hoặc trong vùng va chạm của xe nâng, nếu bắt buộc phải có bảo vệ cơ học.
• Dự phòng không gian cho cáp tương lai khi mở rộng dây chuyền.
• Khu vực rung động cần bulông chống lỏng và kiểm tra định kỳ mối nối.
• Nơi có bụi, dầu mỡ hoặc hóa chất nhẹ nên cân nhắc nắp đậy hoặc lớp hoàn thiện mạnh hơn.

An toàn lao động khi thi công trên cao

Việc lắp thang máng cáp thường diễn ra ở trên cao, trong không gian hẹp, nên cần biện pháp an toàn rõ ràng. Thợ phải được trang bị dây an toàn khi làm việc ở độ cao theo quy định, dùng giàn giáo hoặc xe nâng người đúng chủng loại, kiểm tra thiết bị trước ca làm. Khi nâng đoạn thang dài, nên có người điều phối, tránh để đoạn thang va vào đường ống hoặc thiết bị đang vận hành. Khu vực bên dưới cần được rào chắn và biển báo để tránh vật rơi. Dụng cụ cầm tay nên có dây đeo chống rơi, và bulông, đai ốc nhỏ phải để trong túi đựng thay vì để trên mặt thang.

Nghiệm thu và bàn giao

Khi hoàn thành, kiểm tra tuyến theo các nội dung: độ thẳng, độ phẳng, khoảng cách giá đỡ, siết chặt bulông, tình trạng lớp mạ hoặc sơn, nối đất, bán kính uốn cáp, nhãn nhận dạng và độ sạch lòng thang. Lập biên bản nghiệm thu, kèm hồ sơ vật tư và bản vẽ hoàn công. Nếu cần hỗ trợ vật tư cho dự án hoặc tư vấn bố trí tuyến, hãy liên hệ NEWSUN Group Vina qua hotline/Zalo 0924.625.688.