Phụ kiện thang cáp: co ngang, co lên xuống, nối T, nối giảm

Một tuyến thang cáp hiếm khi chạy thẳng từ đầu đến cuối. Cáp phải rẽ góc, vượt dầm, lên xuống tầng, tách nhánh vào từng tủ điện, và đôi khi đổi kích thước giữa các đoạn. Những vị trí đó cần phụ kiện thang cáp gồm co ngang, co lên, co xuống, nối T, chữ thập và nối giảm. Chọn đúng phụ kiện giúp cáp uốn đúng bán kính, mối nối chắc chắn và không phải cắt hàn tại hiện trường. Bài viết giải thích từng loại dùng khi nào và những điểm cần lưu ý khi đặt hàng.

Vì sao phụ kiện quan trọng không kém thang thẳng

Đoạn thang thẳng chỉ làm nhiệm vụ đỡ cáp. Phụ kiện mới là nơi quyết định tuyến có đi gọn, an toàn và dễ vận hành hay không. Thiếu phụ kiện, thợ buộc phải cắt đoạn thẳng rồi ghép tạm để tạo góc, mối ghép yếu, mép cắt sắc làm xước vỏ cáp, lớp mạ hoặc lớp sơn tại điểm cắt bị mất. Về lâu dài, các điểm này gỉ sét đầu tiên và cũng là chỗ cáp bị võng hoặc gấp khúc.

Theo catalogue của NEWSUN, bộ phụ kiện cho thang cáp và khay cáp gồm co ngang 90 độ, co lên, co xuống, nối T, chữ thập và nối giảm, sản xuất cùng chất liệu và lớp hoàn thiện với thang cáp để đồng bộ. Bạn có thể xem chi tiết tại mục phụ kiện thang cáp và phụ kiện khay cáp.

Co ngang 90 độ: đổi hướng trên mặt phẳng ngang

Co ngang dùng khi tuyến thang rẽ trái hoặc phải trong cùng một mặt phẳng, phổ biến là góc vuông 90 độ ở góc hành lang, góc tường nhà xưởng hay chỗ tuyến chính chuyển sang nhánh. Lòng thang ở vị trí co được uốn theo cung tròn, giúp cáp đi vòng thay vì gập góc.

Điểm cần cân nhắc là bán kính uốn của co. Cáp lực tiết diện lớn, đặc biệt cáp nhiều lõi hoặc cáp chống cháy vỏ dày, có bán kính uốn tối thiểu lớn theo khuyến cáo của nhà sản xuất cáp. Nếu bán kính cung của co nhỏ hơn mức này, cáp bị uốn quá mức, làm hỏng cách điện và khó kéo. Vì vậy hãy kiểm tra thông số bán kính uốn trong tài liệu của cáp (Cadisun, Goldcup, LS Vina, Cadivi hoặc hãng khác) rồi trao đổi với nhà sản xuất thang để chọn co phù hợp.

Co lên và co xuống: đổi cao độ

Co lên và co xuống dùng khi tuyến thang cần lên hoặc xuống một mức, ví dụ cáp đi từ trần xuống tủ điện đặt sàn, hay leo từ trục kỹ thuật lên tầng trên, hoặc vượt qua dầm, đường ống cắt ngang. Cách phân biệt đơn giản: nhìn theo hướng cáp đi, nếu tuyến đi lên thì dùng co lên, nếu đi xuống thì dùng co xuống. Hai loại này có hình dạng đối xứng nhưng không dùng thay cho nhau được, đặt nhầm sẽ khiến mối nối lệch.

Hai lưu ý khi dùng: thứ nhất, cần thêm giá đỡ gần vị trí co vì tải tập trung ở chỗ đổi hướng; thứ hai, ở đoạn cáp đi lên dốc đứng nên có thanh cố định hoặc đai giữ cáp để cáp không trượt xuống do trọng lượng. Với tuyến đứng dài, cần tính đến cách đỡ cáp theo phương thẳng đứng, không chỉ dựa vào thang.

Nối T: tách nhánh

Nối T có ba cạnh, dùng khi từ tuyến chính cần tách thêm một nhánh vuông góc. Ví dụ điển hình là trục cáp chạy dọc nhà xưởng và tách nhánh vào từng dãy máy, hoặc hành lang kỹ thuật tòa nhà rẽ vào từng phòng điện. Nối T giúp mối nối thẳng hàng, cáp rẽ nhánh có lối đi rõ ràng và có chỗ chui cáp thuận lợi.

Khi đặt nối T, cần xác định đúng hướng nhánh trái hay phải khi nhìn theo chiều tuyến chính, đồng thời kiểm tra bề rộng ba cạnh. Nhánh phụ có thể hẹp hơn tuyến chính, khi đó dùng kết hợp nối giảm hoặc đặt nối T có kích thước các cạnh khác nhau theo thỏa thuận với nhà sản xuất. Cũng nên lưu ý bán kính uốn của cáp khi từ tuyến chính rẽ vào nhánh, đảm bảo cáp không bị kéo gập ở mép T.

Chữ thập: giao nhau bốn hướng

Chữ thập dùng ở điểm hai tuyến thang cắt nhau và cáp cần đi được cả bốn hướng, thường gặp ở giao lộ hành lang kỹ thuật hoặc khu vực phòng điện trung tâm. Phụ kiện này giải quyết gọn thay vì ghép hai nối T liên tiếp. Tuy nhiên trong thực tế, chữ thập ít dùng hơn nối T vì nhiều công trình bố trí tuyến theo dạng cây, ưu tiên tách nhánh thay vì giao cắt đồng mức.

Điểm cần kiểm tra là chữ thập chiếm nhiều diện tích và tải tập trung ở trung tâm. Nên bố trí giá đỡ gần tâm giao điểm và kiểm tra khả năng chịu tải của cả bốn cạnh. Nếu hai tuyến có tải khác nhau, hãy thống nhất với kỹ sư thiết kế trước khi đặt hàng.

Nối giảm: đổi kích thước giữa các đoạn

Nối giảm dùng khi bề rộng thang thay đổi dọc tuyến, thường là từ tuyến chính rộng chuyển sang nhánh hẹp hơn sau khi một số cáp đã tách ra. Phụ kiện này giữ cho lòng thang liên tục, tránh khe hở đột ngột làm cáp rơi hoặc kẹt, đồng thời giúp tiết kiệm vật tư ở các đoạn cuối chỉ còn ít cáp.

Có hai kiểu thường gặp là giảm đối xứng, hai bên cùng thu vào, và giảm lệch, một bên giữ thẳng mép để tựa tường. Kiểu giảm lệch phù hợp khi thang đi sát tường hoặc dầm. Khi đặt, cần nêu rõ bề rộng đầu lớn, bề rộng đầu nhỏ, chiều cao thành hai đầu và kiểu giảm, để nối giảm khớp với thang ở cả hai phía.

Các phụ kiện đi kèm cần liệt kê khi lập khối lượng

Ngoài các loại chính, danh sách vật tư cho một tuyến thang cáp thường còn có nối thẳng hoặc bản nối giữa các đoạn, bu lông, đai ốc, long đen, giá đỡ hoặc ty treo, console ngàm tường và nắp che nếu có. Khi bóc tách khối lượng từ bản vẽ, nên đếm số điểm đổi hướng, điểm lên xuống, điểm tách nhánh, điểm giao cắt và điểm đổi kích thước để biết số lượng từng loại phụ kiện. Sau đó cộng thêm một lượng dự phòng nhỏ cho điều chỉnh tại hiện trường theo thỏa thuận với nhà cung cấp.

Lưu ý để phụ kiện khớp với thang

• Cùng bề rộng và chiều cao thành: phụ kiện phải trùng kích thước mặt cắt với đoạn thang kề bên.
• Cùng độ dày tôn và lớp hoàn thiện: tránh đoạn mạ kẽm nối với phụ kiện sơn, hoặc khác độ dày gây yếu cục bộ.
• Chốt hướng trái, phải, lên, xuống: đánh dấu trên bản vẽ vị trí và hướng từng phụ kiện, tránh nhầm khi giao hàng.
• Đủ phụ kiện liên kết: bu lông, bản nối đồng bộ với thang, kiểm tra tiếp địa tại các mối nối.
• Không cắt hàn tại chỗ khi không cần: nếu bắt buộc, phải xử lý lại bề mặt sau khi cắt.

Kết luận

Tóm lại: co ngang đổi hướng trên mặt phẳng ngang, co lên và co xuống đổi cao độ, nối T tách nhánh, chữ thập giao cắt bốn hướng và nối giảm đổi kích thước. Chốt đúng số lượng phụ kiện ngay từ bản vẽ giúp tiến độ thi công không bị gián đoạn. Để NEWSUN hỗ trợ bóc tách phụ kiện theo bản vẽ tuyến, bạn hãy gửi bản vẽ và liên hệ hotline/Zalo 0924.625.688. Bạn cũng có thể xem thêm dòng thang cáp của chúng tôi.