Thang cáp, khay cáp, máng cáp khác nhau thế nào? Cách chọn

Khi đọc bản vẽ cơ điện hay bảng khối lượng, bạn sẽ gặp ba cụm từ gần giống nhau là thang cáp, khay cáp và máng cáp. Nhiều nhà thầu và chủ đầu tư dùng lẫn lộn, dẫn đến đặt sai vật tư, phải đổi trả hoặc lắp xong mới thấy không phù hợp với tuyến cáp. Bài viết này giải thích rõ thang cáp, khay cáp, máng cáp khác nhau thế nào, mỗi loại hợp với công trình nào và cách chọn đúng ngay từ khâu thiết kế.

Ba loại đỡ cáp: nhìn nhanh để phân biệt

Cả ba đều là hệ thống đỡ và dẫn cáp điện làm từ thép tấm, được uốn, đột và hàn thành các đoạn dài rồi nối với nhau thành tuyến. Điểm khác biệt nằm ở hình dạng thân và cách bố trí đáy, từ đó kéo theo khác biệt về khả năng chịu tải, độ thông thoáng và mức độ bảo vệ cáp.

Thang cáp (cable ladder)

Thang cáp có hai thanh dọc chính ở hai bên, nối với nhau bằng các thanh ngang đặt cách đều, nhìn giống một chiếc thang nằm ngang. Đáy hở hoàn toàn nên cáp tiếp xúc trực tiếp với không khí. Nhờ khung chịu lực lớn, thang cáp phù hợp với các tuyến cáp nặng, nhiều lớp, khoảng cách giữa các điểm treo xa hơn. Đây là lựa chọn quen thuộc cho trục cáp chính trong nhà máy, tầng hầm, hành lang kỹ thuật và các tuyến cáp động lực lớn.

Khay cáp (cable tray)

Khay cáp có đáy là một tấm thép, hai mép gấp lên tạo thành lòng khay hình chữ U nông. Đáy có thể đột lỗ để thoát nhiệt và nước ngưng, gọi là khay cáp đột lỗ, hoặc để đặc tùy yêu cầu. Khay cáp đỡ cáp liên tục trên toàn bộ chiều rộng nên cáp nhỏ, cáp tín hiệu, cáp điều khiển nằm gọn và ít bị võng. Khay cáp thường dùng trong tòa nhà, phòng điện, phòng máy, những nơi cần tuyến đi gọn gàng và dễ nhìn.

Máng cáp (cable trunking)

Máng cáp có đáy và hai thành bên như khay, nhưng thường có thêm nắp đậy, tạo thành hộp kín hoặc gần kín. Ở nhiều công trình, người ta cũng gọi chung hệ khay có nắp là máng cáp. Nắp giúp chắn bụi, chắn vật rơi, hạn chế người chạm vào cáp và cải thiện thẩm mỹ khi tuyến đi nổi trong khu vực công cộng. Đổi lại, cáp được bao kín nên việc tản nhiệt kém hơn thang cáp hay khay hở.

So sánh theo tiêu chí kỹ thuật

Để dễ chọn, bạn có thể đối chiếu ba loại theo các tiêu chí sau. Đây là nguyên tắc chung, kết quả cuối cùng vẫn phải dựa vào bản vẽ và tính toán tải của kỹ sư thiết kế.

• Khả năng chịu tải: thang cáp có khung dọc gia cường nên thường chịu tải tốt nhất trên cùng một khoảng cách giá đỡ. Khay cáp chịu tải vừa phải, phụ thuộc độ dày tôn và bề rộng. Máng cáp có nắp thiên về bảo vệ hơn là chịu lực.
• Tản nhiệt và thông thoáng: thang cáp đáy hở tản nhiệt tốt nhất, thuận lợi cho cáp lực mang tải cao. Khay đột lỗ ở mức khá. Máng kín tản nhiệt hạn chế nên cần tính đến hệ số giảm dòng khi bố trí nhiều cáp.
• Bảo vệ cơ học và bụi: máng có nắp bảo vệ tốt nhất, khay đáy đặc ở mức trung bình, thang cáp gần như không che chắn.
• Thẩm mỹ và độ gọn: máng cáp và khay cáp cho tuyến gọn, phù hợp khu vực nhìn thấy. Thang cáp thiên về công năng nên thường đặt ở khu kỹ thuật, trần kỹ thuật, tầng hầm.
• Việc thêm, bớt cáp về sau: thang cáp và khay hở dễ kéo thêm cáp, kiểm tra và bảo trì. Máng có nắp phải tháo nắp, nhưng bù lại cáp được che chắn.

Chọn loại nào cho từng vị trí lắp đặt

Nhà xưởng, tầng hầm, trục kỹ thuật

Các khu vực này thường có tuyến cáp lực lớn, đi dài, nhiều lớp cáp xếp chồng và ít yêu cầu thẩm mỹ. Thang cáp là lựa chọn hợp lý vì chịu tải tốt, thông thoáng và dễ kéo thêm cáp khi mở rộng sản xuất. Với tầng hầm ẩm hoặc nhà xưởng có hơi nước, nên ưu tiên lớp mạ kẽm nhúng nóng thay vì sơn thông thường, bạn có thể xem thêm bài so sánh hai công nghệ xử lý bề mặt trong cùng chuyên mục này.

Tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại, bệnh viện

Ở đây có nhiều loại cáp cùng đi chung hành lang kỹ thuật: cáp nguồn, cáp điều khiển, cáp tín hiệu, cáp mạng. Khay cáp đột lỗ hoặc đáy đặc, kết hợp vách ngăn để tách nhóm cáp, giúp tuyến gọn và dễ quản lý. Đoạn đi nổi trong khu vực người dùng có thể dùng máng có nắp để che chắn và đảm bảo thẩm mỹ.

Phòng điện, phòng máy, khu vực đi nổi trên tường

Cáp từ tủ phân phối lên trần hoặc xuống sàn thường đi theo đoạn ngắn, cần che chắn để tránh va chạm. Máng có nắp hoặc khay cáp có nắp là phương án phù hợp. Nếu tuyến đi từ vỏ tủ điện ra trục chính, bạn cần chú ý cao độ và hướng chui cáp để phụ kiện chuyển hướng khớp với miệng tủ.

Ngoài trời và môi trường ăn mòn

Với tuyến đi ngoài trời, ven biển hoặc khu vực có hóa chất, yếu tố quyết định không chỉ là loại thang, khay hay máng mà còn là vật liệu và lớp xử lý bề mặt. Nên cân nhắc mạ kẽm nhúng nóng hoặc inox thay cho sơn tĩnh điện thông thường, đồng thời lưu ý nắp che nắng mưa nếu cáp không có vỏ chịu thời tiết.

Những thông số cần xác định trước khi đặt hàng

Sau khi chọn được dạng thang, khay hay máng, bạn cần thống nhất một loạt thông số để nhà sản xuất chế tạo đúng. Theo catalogue của NEWSUN, thang cáp, khay cáp và máng cáp có thể sản xuất với chiều dài mỗi đoạn từ 2500 đến 3000 mm, chiều cao thành từ 50 đến 200 mm, chiều rộng từ 100 đến 1000 mm và độ dày tôn từ 0,8 đến 3,0 mm. Bề mặt có thể là sơn tĩnh điện với lớp sơn từ 70 micromet trở lên, hoặc mạ kẽm nhúng nóng theo ASTM A123. Sản phẩm được chế tạo hướng tới khả năng chịu va đập và chịu tải theo IEC 61537 và NEMA VE1.

Từ đó, danh sách thông tin cần chốt gồm: dạng sản phẩm, chiều rộng và chiều cao thành, độ dày tôn, lớp hoàn thiện bề mặt, có nắp hay không, cùng danh sách phụ kiện chuyển hướng. Bạn có thể xem chi tiết từng dòng sản phẩm tại thang cáp và khay cáp, máng cáp của NEWSUN.

Sai lầm thường gặp khi chọn giữa thang, khay và máng

• Chọn theo giá thay vì theo tải: dùng khay mỏng cho tuyến cáp lực nặng khiến cáp võng, phải gia cố thêm giá đỡ sau khi lắp, tốn công hơn so với chọn thang cáp ngay từ đầu.
• Dùng máng kín cho cáp lực lớn mà không tính tản nhiệt: cáp bị bao kín nóng hơn, khả năng tải dòng giảm. Cần kiểm tra theo hệ số giảm tải trong thiết kế.
• Không chừa chỗ cho cáp tương lai: tuyến đầy ngay khi nghiệm thu, muốn kéo thêm cáp phải thay cả tuyến. Nên dự phòng một phần diện tích lòng thang hoặc khay cho mở rộng.
• Bỏ qua yếu tố môi trường: tầng hầm ẩm, khu có hóa chất hay ven biển cần lớp bảo vệ bề mặt phù hợp, không chỉ chọn theo hình dạng.
• Quên phụ kiện: tuyến có nhiều góc cua, lên xuống, rẽ nhánh cần đủ co, nối T, nối giảm. Thiếu phụ kiện, thợ phải cắt hàn tại chỗ, làm hỏng lớp mạ hoặc lớp sơn.

Quy trình chọn nhanh trong ba bước

Bước một, xác định loại cáp và tổng khối lượng cáp trên tuyến: cáp lực lớn đi nhiều lớp thiên về thang cáp, cáp nhỏ và cáp tín hiệu thiên về khay. Bước hai, xác định môi trường: trong nhà khô, tầng hầm ẩm, ngoài trời hay có hóa chất, từ đó chọn lớp hoàn thiện bề mặt. Bước ba, xác định yêu cầu che chắn và thẩm mỹ để quyết định có cần nắp hay không. Sau ba bước này, bạn gửi thông số cho nhà sản xuất để được tư vấn kích thước và báo giá chính xác.

Kết luận

Thang cáp mạnh về chịu tải và tản nhiệt, khay cáp cân bằng giữa gọn gàng và khả năng đỡ cáp, máng cáp thiên về che chắn và thẩm mỹ. Không có loại nào tốt tuyệt đối, chỉ có loại phù hợp với tuyến cáp, môi trường và ngân sách của từng công trình. Nếu bạn đang lập danh mục vật tư hoặc cần tư vấn kích thước, hãy liên hệ NEWSUN Group Vina qua hotline/Zalo 0924.625.688 để được kỹ thuật hỗ trợ và báo giá theo bản vẽ.