Cáp ngầm có giáp và cáp treo không giáp: chọn theo lắp đặt

Một trong những quyết định dễ bị xem nhẹ khi chọn cáp là có nên dùng loại có giáp hay không giáp. Chọn thiếu thì cáp chôn đất bị đứt vỏ do va đập, chuột cắn, đào xới; chọn thừa thì tăng chi phí, thi công nặng nhọc mà không cần thiết. Bài viết này giúp bạn hiểu rõ cáp ngầm có giáp và cáp treo không giáp, phân tích cấu tạo, ưu nhược điểm và đưa ra nguyên tắc chọn theo từng phương án lắp đặt phổ biến.

Giáp cáp là gì và để làm gì

Giáp là lớp gia cố bằng kim loại nằm giữa lớp cách điện (đã bọc lớp đệm) và vỏ bọc ngoài cùng của cáp. Lớp giáp thường là băng thép hoặc sợi thép. Nhiệm vụ chính là bảo vệ cáp khỏi lực cơ học như va đập, nén ép, đào bới, đá sắc cạnh, và ở một số loại còn chống được loài gặm nhấm. Với cáp một lõi, giáp thường làm bằng vật liệu không từ tính để tránh tổn hao do dòng điện cảm ứng.

Cáp không giáp không có lớp này nên nhẹ hơn, mềm hơn, uốn dễ hơn nhưng bảo vệ cơ học chủ yếu dựa vào lớp vỏ PVC hoặc PE ngoài cùng và vào cách lắp đặt, như đi trong ống, trên thang cáp, trong hào có nắp.

Cáp ngầm có giáp

Cấu tạo

Từ trong ra ngoài gồm lõi dẫn, cách điện, lớp độn và quấn băng, lớp đệm trong, lớp giáp (băng thép kép hoặc sợi thép), lớp vỏ bọc ngoài. Cáp trung thế có thêm màn chắn bán dẫn và màn chắn kim loại như đã nêu trong bài về cáp trung thế.

Ưu điểm

• Chịu lực cơ học tốt, thích hợp chôn trực tiếp trong đất.
• Giảm nguy cơ hư hỏng do thi công đào đất về sau.
• Một số loại có khả năng chống động vật gặm nhấm tốt hơn.
• Giáp kim loại có thể kết hợp nối đất để tăng an toàn (tùy thiết kế).

Nhược điểm

• Giá cao hơn cáp không giáp cùng tiết diện.
• Nặng, cứng, bán kính uốn lớn nên khó thi công ở không gian chật.
• Đầu cáp, hộp nối phức tạp hơn vì phải xử lý lớp giáp.

Ứng dụng điển hình

Cáp chôn trực tiếp dọc tuyến đường, khu công nghiệp, khu đô thị; tuyến cáp qua vùng đất có nguy cơ va đập; cáp đi trong hào kỹ thuật nơi có xe nặng qua lại; cáp chiếu sáng đô thị chôn dọc vỉa hè và đường giao thông.

Cáp treo không giáp

Cấu tạo

Cấu tạo gồm lõi dẫn, cách điện, lớp độn và vỏ bọc ngoài, không có lớp giáp kim loại. Cáp treo trên không có thể có thêm dây treo bằng thép đi kèm hoặc dùng cáp vặn xoắn, tùy thiết kế. Vỏ ngoài của cáp lắp ngoài trời cần có khả năng chống tia cực tím, chịu thời tiết.

Ưu điểm

• Nhẹ, mềm, dễ kéo rải và uốn cong.
• Giá thấp hơn cáp có giáp cùng tiết diện.
• Thi công đầu cáp, hộp nối đơn giản hơn.

Nhược điểm

• Không tự chịu được lực cơ học lớn nên cần bảo vệ bằng cách lắp đặt.
• Không phù hợp chôn đất trực tiếp tại khu vực có nguy cơ va đập.
• Khi treo trên không, cần tính lực căng, độ võng và khoảng cách cột để cáp không bị quá tải cơ học.

Ứng dụng điển hình

Cáp đi trên thang cáp, máng cáp trong nhà xưởng và tòa nhà; cáp luồn trong ống bảo vệ; cáp hạ thế treo trên cột ở một số khu vực; tuyến cáp trong tủ điện và phòng kỹ thuật.

Chọn cáp theo phương án lắp đặt

Chôn trực tiếp trong đất

Nên chọn cáp có giáp, đặt ở độ sâu theo thiết kế, có lớp cát đệm, băng cảnh báo và cọc mốc. Tránh đặt cáp trên nền sỏi đá sắc nhọn không có lớp đệm. Nếu bắt buộc dùng cáp không giáp, phải luồn trong ống bảo vệ cứng.

Đi trong ống ngầm

Cáp có thể là loại không giáp vì ống đã bảo vệ cơ học. Chú ý bán kính uốn, hố kéo cáp và hệ số hiệu chỉnh do cáp trong ống tản nhiệt kém hơn đặt hở. Ống nên có dự phòng để thay cáp, mở rộng.

Đi trên thang cáp, khay cáp, máng cáp

Cáp không giáp là lựa chọn phổ biến vì thang máng cáp đã đỡ và định vị cáp. Thang cáp thoáng khí giúp tản nhiệt tốt. NEWSUN sản xuất thang cáp và khay cáp, máng cáp mạ kẽm nhúng nóng hoặc sơn tĩnh điện, phù hợp lắp trong và ngoài nhà. Cần cố định cáp theo khoảng cách quy định để tránh võng và chịu lực không đều.

Treo trên không

Dùng cáp có cấu tạo phù hợp treo ngoài trời, có phụ kiện kẹp, móc treo, sứ đỡ đúng chủng loại. Tính độ võng, lực căng, khoảng cột và tải trọng gió. Không dùng cáp ngầm thông thường treo trên không nếu nhà sản xuất không cho phép.

Qua vùng ẩm ướt, ngập nước

Ưu tiên cáp có vỏ chống thấm, đầu cáp, hộp nối kín nước. Với cáp trung thế, nên xem xét cáp có chống thấm dọc. Tránh để đầu cáp hở ở nơi ẩm.

Khu vực có xe nặng, tải trọng lớn

Cáp có giáp kết hợp ống bảo vệ hoặc tấm bê tông che phủ, đặt đủ sâu và đánh dấu tuyến rõ ràng. Với đường giao thông, cần phối hợp với bản vẽ hạ tầng chung.

Các lưu ý khi thi công

Bán kính uốn và lực kéo

Cáp có giáp cứng nên cần bán kính uốn lớn hơn. Dùng con lăn khi rải, kiểm soát lực kéo. Không kéo cáp qua mép sắc, góc cạnh không được bo tròn.

Nối đất lớp giáp và màn chắn

Cách nối đất giáp, màn chắn cần theo đúng thiết kế, vì ảnh hưởng đến an toàn khi sự cố và dòng cảm ứng trên cáp một lõi. Không tự ý bỏ hoặc nối tắt.

Bịt đầu cáp và chống ẩm

Sau khi cắt cáp phải bịt đầu bằng nắp co nhiệt ngay để nước không thấm vào. Hạn chế để cuộn cáp nằm trực tiếp xuống đất ướt.

Kiểm tra trước khi chôn lấp

Đo điện trở cách điện hoặc thử nghiệm theo yêu cầu thiết kế trước khi lấp đất. Nếu phát hiện hỏng vỏ trong lúc rải, phải xử lý trước khi lấp. Lập hồ sơ hoàn công ghi rõ vị trí, độ sâu, vị trí hộp nối.

Cân nhắc chi phí vòng đời khi chọn giáp hay không giáp

Khi so sánh hai phương án, nhiều người chỉ nhìn giá mua cáp. Nhưng chi phí thực tế của tuyến cáp gồm vật tư, nhân công đào rãnh hoặc lắp thang cáp, vật liệu bảo vệ phụ (ống, tấm đan, cát đệm), chi phí sửa chữa khi sự cố và thiệt hại do gián đoạn cấp điện. Cáp có giáp đắt hơn nhưng nếu chôn trực tiếp, bạn tiết kiệm được ống bảo vệ và một phần công thi công; cáp không giáp rẻ hơn nhưng nếu phải luồn ống hoặc làm hào có nắp đan thì chi phí bảo vệ lại cộng thêm. Ngược lại, với tuyến trong nhà đã có sẵn thang cáp, việc dùng cáp có giáp gần như chỉ làm tăng chi phí mà không tăng độ an toàn đáng kể.

Khi nào nên hỏi ý kiến kỹ sư thiết kế

Hãy trao đổi với kỹ sư thiết kế khi tuyến cáp đi qua khu vực có xe nặng, đất ăn mòn, vùng ngập nước, gần đường ống khác, gần nguồn nhiệt, hoặc khi cáp phải vượt đường, vượt sông, vượt mương. Những vị trí này thường có yêu cầu bổ sung như ống thép bảo vệ, độ sâu chôn lớn hơn, khoảng cách tối thiểu với các công trình ngầm khác. Việc xác định sớm giúp tránh phải thay đổi phương án khi đang thi công.

Ghi hồ sơ tuyến cáp ngầm

Tuyến cáp chôn khuất rất khó tìm lại nếu không có hồ sơ. Sau thi công, hãy lập bản vẽ hoàn công ghi rõ tọa độ hoặc khoảng cách tuyến so với mốc cố định, độ sâu chôn, vị trí hộp nối, đoạn đi trong ống. Chụp ảnh trước khi lấp đất và lắp cọc mốc dọc tuyến. Những ghi chép này giúp sửa chữa nhanh khi sự cố và tránh bị đào trúng cáp trong các công trình về sau.

Chọn tiết diện và hãng cáp

Sau khi chọn có giáp hay không giáp, bước kế tiếp là tính tiết diện theo dòng tải, sụt áp và ngắn mạch. Bạn có thể xem bài hướng dẫn chọn tiết diện cáp của NEWSUN. Về thương hiệu, NEWSUN phân phối cáp Cadisun, Goldcup, LS Vina, Cadivi với nhiều cấu hình lõi và có giáp hoặc không giáp, thông số xin xem theo catalogue chính thức của từng hãng.

Liên hệ NEWSUN

Nếu bạn đang thiết kế tuyến cáp ngầm, tuyến cáp trong nhà xưởng hoặc đường dây trên không, hãy chia sẻ phương án lắp đặt với NEWSUN. Chúng tôi vừa phân phối cáp, vừa sản xuất thang máng cáp và thi công điện, nên tư vấn được phương án đồng bộ. Gọi hotline hoặc Zalo 0924.625.688 để được hỗ trợ và nhận báo giá.